Bij communicatieve zelfsturing volgens Cornelis wordt gedacht in mogelijkheden om bestaande regels en afspraken te verbeteren. Als mensen zich ongelukkig voelen met een sociaal systeem waar ze onderdeel van uitmaken en denken te weten hoe dat systeem verbeterd kan worden, mogen ze dat naar voren brengen. Dat geldt voor iedereen die deel uitmaakt van het betreffende sociale systeem. In een cultureel georganiseerd communicatieproces worden dan de nieuwe ideeën beoordeeld en getoetst. Goede ideeën worden vervolgens uitgeprobeerd en als de proef slaagt, worden de bestaande structuren aangepast. Overal waar binnen samenlevingsverbanden regels en afspraken gelden, kan deze nieuwe culturele laag worden toegevoegd. In gezinnen, in bedrijven, in de politiek. De vraag is nu: blijkt dit ook werkelijk te gebeuren?
Habermas (1929) is veel bekender dan Cornelis (1934-1999). Ze waren tijdgenoten, maar Habermas leeft nog steeds. Hij stelt dat de sociale systemen, staat en economie, verzelfstandigd zijn ten opzichte van de leefwereld. Mijn onderzoek daarnaar wijst uit, dat het geld van grote bedrijven en de macht van staten verandering richting communicatieve zelfsturing inderdaad tegenwerken.
Maar Cornelis gaat verder dan Habermas in zijn analyse. en legt uit, dat op elk sociaal systeem een laag van communicatieve zelfsturing gebouwd zou kunnen worden. Anders dan het rationele fundament van Habermas, begint het nieuwe leerproces volgens Cornelis bij de logica van het gevoel. Het kennissysteem zelf heeft nog geen bedoeling, de doelen zijn gegeven. Pas in de fase van zelfsturing gaan we filosoferen over wie we willen zijn en waarom we bepaalde doelen zouden willen bereiken. We gaan denken in mogelijkheden, niet in feiten of voorschriften. Mogelijkheden zijn toekomstgericht. Dit is een maatschappelijk leerproces. Communicatieve zelfsturing kan de sociale systemen in dienst van waarden plaatsen. Als we vanuit waarden en bedoelingen gaan denken in zinvolle mogelijkheden komen er alternatieven naar boven. Wat realistische mogelijkheden zijn moet vervolgens worden uitgeprobeerd. Deze communicatie over alternatieven moet een plek gegeven worden in de besturing van het systeem. Daar is een institutionele verandering voor nodig.
Categorie: Mijn levensfilosofie en persoonlijke politiek
Met Boeddha onthechten, met Christus nieuwe samenleving bouwen op liefde
Ik heb nu een paar maanden geleefd met het boek Verslaafd aan denken; de weg naar verlichting en levensgeluk van Jan Geurtz. Hij is geïnspireerd door het Tibetaanse boeddhisme. Heel erg boeiend. Hij ziet het “oorspronkelijke gewaarzijn” als de hoogste vorm van bewustzijn, die het dualisme van materie en geest, subject en object, denken en…
Herbronnen bij Christus voor het “grote verhaal” van Harari
Harari zou het “grote verhaal” van het liberalisme willen repareren. En gaat daarom herbronnen bij het boeddhisme. Zoekt hij niet aan de verkeerde kant van de wereld? De waarden waar de westerse, open samenleving op gebaseerd is hebben een christelijke oorsprong. En dan niet in het oude testament, maar in het nieuwe. De waarden vrijheid,…
Hebben wij God nog nodig? Ja, als scheppende, zingevende, geestelijke bron.
Is geloven in God nog van deze tijd? In deze blog bespreek ik hoe twee denkers, Erich Fromm en Spinoza, daarnaar kijken. Volgens Fromm in Liefhebben, een kunst, een kunde is de grondslag van onze behoefte aan God te vinden in onze fundamentele ervaring van isolement en de daaruit voortvloeiende angst voor vereenzaming. Hij zegt dat…
Mijn politieke emoties bezien door de bril van Spinoza
Afscheidsrede als raadslid van Alkmaar 13 december 2014 Dames en heren, Hartelijk dank voor jullie komst naar mijn afscheid als raadslid van Alkmaar. Graag grijp ik deze gelegenheid aan om eens vanuit een filosofische invalshoek naar het raadswerk te kijken. Vanaf mijn eerste optreden voor de gemeenteraad heeft het vraagstuk van de integriteit mij…
Succesvol woningbouwbeleid Alkmaar zonder reden opgeheven
Ups en downs van mijn leven als raadslid Het kostte mij en mijn fractiegenoten van GroenLinks in de Alkmaarse gemeenteraad twee jaar om een woningbouwaanjager aangesteld te krijgen. Daarna werkte de aanjager meer dan twee jaar met veel succes. Ondanks de crisis werd er meer gebouwd in Alkmaar. Vervolgens kwam er een nieuwe college dat…
De drie ervaringsbereiken maatschappelijk organiseren
Blog 2 over Henk vd Waal (blog 1 26 augustus) De bankencrisis heeft gezorgd voor een wijdverbreide antistemming tegenover politieke bestuurders en bestuurders in het bedrijfsleven. Mensen voelen zich verlamd en denken niets tegen de economische en politieke elites te kunnen ondernemen. Toch ligt hier misschien een historische kans om een doorbraak te creëren naar…
De drie ervaringsbereiken van Henk van der Waal
Henk van der Waals pleidooi Denken op de plaats rust heeft mij van begin tot eind bijzonder geboeid. Ik vind het prachtig. Evenwichtig, uitgewerkt tot in allerlei details, actueel en hoopgevend. Hij filosofeert – vooral in navolging van Kant – over drie ervaringsbereiken die uit elkaar gehouden moeten worden. Hij noemt ze de waarheid, de…
Mijn persoonlijke ecologische voetafdruk nu op het mondiale gemiddelde
Mijn ecologische voetafdruk heb ik opnieuw vastgesteld. Deze is nu voor het eerst beneden het mondiale gemiddelde. Goed nieuws dus, het kan!! En ik heb echt niet het gevoel dat ik me iets essentieels moet ontzeggen. Bijna niet vliegen, weinig autorijden, verwarming uit als je er niet bent, dat deed ik al. Dat mis ik…
Echte wetenschap berust op liefde: de filosofie van mijn opa
19 maart 2010. Het is frappant hoezeer mijn grootvader voorin de twintigste eeuw tot dezelfde fundamenten voor zijn levensopvatting kwam als ik twee generaties later. Dat besefte ik pas ver na zijn dood toen ik zijn opstellen onder ogen kreeg. Liefde, openbaring en wonderen verbond mijn opa met een pleidooi voor eigen oordeelsvorming. Geen geloof…
Feiko van der Veen 